van Rossem's Troost

  

   Binnen een witte omranding en op een gele achtergrond zien we een getekende figuratieve afbeelding van twee mannen. Terwijl de rechterman vastzit in een schandblok, reikt de linker hem een trek van een pijp aan.

Boven en onder dit tot de verbeelding sprekende plaatje, staat een slagzin: "Rookt van Rossem's troost". Het woord rookt is met rode blokletters weergegeven, de naam van de fabrikant  en de productnaam met blauwe blokletters. Het woord "Rossem's" is onderstreept om er extra de aandacht op te vestigen.

   De rechter man, die we schuin links van voren zien, staat op een verhoging die deel uitmaakt van een houten en met metaal verstevigd T - vormig schandblok.. Hij ziet er enigszins onverzorgd uit: een zwarte, wilde haardos, ongeschoren gezicht en met sleetse kleding van witte kousen, een bruine driekwart broek en blauwe bovenkleding.

   De linker, een beetje corpulente figuur is van betere doen. Hij lacht, heeft grijze haren en draagt een breed omrande zwarte hoed, die versiert is met een geel lint. Zijn kleding is ongeschonden. Zijn zwarte schoenen en bruine kniebroek zijn versiert met rode strikken en hij draagt witte kousen. Zijn hemd is geel en daarover draagt hij een mouwloos rood vest met daaromheen een witte band.

   We zien hem schuin rechts van voren, terwijl hij zijn rechterhand in zijn broekzak heeft. In zijn linkerhand houdt hij een pijp met een lange steel. Hij houdt deze pijp, een zogenaamde Gouwenaar, net onder de kop vast terijl hij er zijn tegenspeler in deze scène er een trek van geeft.

 

   Vervolgens iets over de manier van straffen in de late Middeleeuwen. Men kende destijds weliswaar gevangenissen, zoals wij die nu kennen, maar gebruikte deze niet als straf. Ze waren bedoeld voor veroordeelden die er  hun lijfstraf, uitgevoerd door een beul, moesten afwachten.

   Voor zware vergrijpen was dit ophanging aan een galg of verbranding op een brandstapel. Vaak had de straf iets met het vergrijp te maken. Zo werden spionnen de ogen uitgestoken, verraders de tong afgesneden en geweldplegers de vingers afgehakt. Dieven en straatschenders werden gebrandmerkt, zodat iedereen ze kon herkennen. Ook kon men "slaag" krijgen met bijvoorbeeld een stok, een roede, een zweep, een bullepees, een karwats, een knoet of een geselkat. Keus genoeg dus. Het aantal slagen dat men kreeg, was afhankelijk van de zwaarte van het gepleegde delict. In Nederland werden lijfstraffen pas in 1854 (een eeuw na de start aan de Hoogstraat) afgeschaft en geseling kwam hier zelfs nog tot 1870 voor.

   Voor de minder zware vergrijpen, zoals bijvoorbeeld overspel en openbare dronkenschap kende men het schandblok of de schandpaal. Deze werd ook wel "kaak" genoemd (vandaar ons " aan de kaak stellen") en stond meestal op een plaats waar veel mensen samen kwamen, zoals een marktplaats. De veroordeelde werd hier, variërend van enige uren tot enige dagen, te kijk gezet of vastgebonden. Hij was gedurende deze tijd als het ware uitgeleverd aan de plaatselijke bevolking,  die degene die  "voor paal stond" mocht uitschelden, belachelijk maken of bekogelen met eieren en rot fruit.

 

 

   Hiernaast ziet U een reclamekaart van Van Rossem's Troost met de hierboven beschreven scène, maar nu met op de achtergrond het oude stadhuis en Hoogstraat zoals die er uitgezien moet hebben in 1755.

   Van Rotterdam is daadwerkelijk bekend dat er in die tijd, midden 18-de eeuw, een schavot heeft gestaan, waarop nog tot 1846 lijfstraffen werden voltrokken.

   Zoals reeds eerder vermeld begonnen de gebroeders Van Rossem hun koffiebranderij aan de Hoogstraat. Het is dus niet onmogelijk dat dit daadwerkelijk in het pand was dat we op de achtergrond zien.

 

   Samengevat kunnen we zeggen dat de scène die we op het reclamebord zien, daadwerkelijk korte tijd na het begin en heel dicht in de buurt van het recentelijk gestarte bedrijf plaats gevonden zou kunnen hebben, alhoewel de bedenker van de reclame de situatie wel wat geromantiseerd heeft.

 

   Eindigen wil ik deze keer met een drietal foto's van het besproken reclamebord zoals het in vroeger tijd buiten hing.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Hiernaast is dat het geval in Hyppolytushoef en hieronder achtereenvolgens in Vaals en Giessendam.