Kabouter Jenever

   We kijken naar een emaille reclamebord dat 43 cm breed is en 57 cm hoog. Het is met behulp van de sjabloneertechniek gemaakt bij de Langcat fabriek te Bussum. Het bord kon met vier oren op een ondergrond bevestigd worden en dateert van kort na de Tweede Wereldoorlog.
 
 
 
   Binnen een witte omkadering en op een gele achtergrond zien we centraal in het midden een afbeelding van een figuur met een lange witte baard, bolle wangen en googly-ogen waarmee hij ons aankijkt
 
   De figuur draagt een rode puntmuts en een iets te lange rode broek Zijn hemd en schort zijn blauw en zijn schoeisel is blauw-wit geruit en staat iets omhoog, zodat we de zolen nog kunnen zien.
 
 Zijn linkerarm houdt hij omhoog en in zijn handpalm heeft hij een rode stenen kruik, met wit etiket en blauwe dop, die hij ons toont.
 
   Onderaan lezen we in rood gotisch schrift met blauwe schaduwletters de merknaam van het produkt en tevens met wat voor een figuur we hier te maken hebben: Kabouter.
 
   Linksboven staat met rode blokletters de woorden "Drink Louter".
 
   Rechts in het midden staat de naam van de fabrikant in blauwe blokletters: Herman Jansen, en daaronder in rode blokletters de vestigingsplaats van de fabrikant en de datum van oprichting van het bedrijf: Anno 1777.
 
   De kabouter vormt door zijn lichaamshouding een compositorische diagonaal waarmee hij de woorde "drink louter"en "kabouter" met elkaar verbindt en daarmee de slagzin: "Drink louter kabouter" compleet maakt.
 
   Het was op 11 Augustus 1943, dus midden in de Tweede Wereldoorlog, dat Marten Toonder in Amsterdam een brief kreeg van Herman Jansen.
 
   In deze brief schrijft Herman dat hij een liefhebber is van de strip "Tom Poes" en dat hij op zoek is naar een kabouter, die voor de jenever die hij produceert, dienst kan doen als handelsmerk. Letterlijk schrijft hij: "Zoudt U mij niet aan zo'n kabouter kunnen helpen".
 
   Toonder, die wel gecharmeerd was door de brief, antwoordde dat hij vond dat het niet alleen bij een plaatje moest blijven, maar dat er ook een  verhaal, in de vorm van een legende bij moest komen, om het geheel meer karakter te geven.
 
   Marten's idee viel bij Herman Jansen in de smaak en zo kon de studio Marten Toonder, en dan met name Hans G. Kresse, beginnen met de illustraties voor: "Het recept van Pinneke Proost, een Schiedamse legende".
 
   De legende handelde over de 18-de eeuwse Herman Janszoon die bezoek kreeg van een oplichter die hem de perfecte jenever beloofde. Het was uiteindelijk Pinneke Proost, de huiskabouter, die voor het beloofde produkt en dus het "happy end" zorgde.
 
Herman en Pinneke ziet U hiernaast samen in een scéne uit het verhaal.
  

 
   Hans G. Kresse was dus de geestelijk vader van Pinneke Proost. Daarom kijken we even wie dat nu precies was.
 
 

 
   Hans Georg Kresse, zoals hij voluit heette, werd geboren in 1921 in Amsterdam, als zoon van een Duitse violist, die in het concertgebouworkest speelde. Van kinds af aan hield hij van tekenen en reeds op 17 jarige leeftijd debuteerde hij in "de Verkenner" met de strip "Tarzan van de apen".
 
   In 1941 werd hij gerecruteerd voor de Wehrmacht, maar een jaar later werd hij wegens geestelijke ongeschiktheid afgekeurd. In 1943 ging hij bij de Toonder Studio's werken en maakte hij o.a. illustraties voor Toonder's illegale blad Metro.
 
   Begin 1945 begon hij met zijn Eric de Noorman verhalen. Hierin zien we de invloed van de Amerikaanse tekenaar Hal Foster (Prins Vailiant). Eric de Noorman werd een immens succes en ging door tot 1964.
  


   Kresse had een voorliefde voor Indianen, die dan ook vaak in zijn werk voorkwamen. Al met al was hij een van de belangrijkste striptekenaars en illustratoren van Nederland van de 20-ste eeuw. Hij stierf in 1992 te Doorwerth.
 
   Dan nu nog maar een keer terug naar het emaille bord. Het werd dus getekend door Hans Kresse in de tijd dat hij voor Marten Toonder werkte. De kabouter, met de naam Pinneke Proost, is dus een verzonnen figuur die deel uitmaakt van een legende, waarin ook de oprichter van de distilleerderij een rol speelde.
 
   Het reclamebord maakt deel uit van een grote campagne. Behalve het bord zoals dat hierboven staat afgebeeld, werden onder andere ook deurpostbordjes, asbakken, neons, aardewerk figuren, affiches en lichtbakjes in diverse maten gemaakt.
 
   Hiernaast ziet U een afbeelding van zo'n lichtbakje voor inpandig gebruik. Ze waren er ook in grootformaat voor buiten. Hiervan ziet U op de foto hieronder, die in Haarlem gemaakt is, een voorbeeld. Let U ook op het emaille bord dat reclame maakt voor Vesta verzekeringen.